4 bẫy tâm lý có thể huỷ hoại các khoản lợi nhuận đầu tư

Cafeforexvn – 4 bẫy tâm lý có thể huỷ hoại các khoản lợi nhuận đầu tư

4 bẫy tâm lý có thể huỷ hoại các khoản lợi nhuận đầu tư
4 bẫy tâm lý có thể huỷ hoại các khoản lợi nhuận đầu tư

Thứ cản trở trader chính là tâm lý thường thấy ở con người. Vì vậy thường rất khó ra quyết định cắt lỗ hoặc tiếp tục nắm giữ các khoản đầu tư. Để giữ vững tinh thần, bạn cần nhắm đầu tư vào các quỹ chỉ số đa dạng có chi phí thấp, hoặc đặt ra quy tắc để định trước hướng đi khi mua, bán cổ phiếu hoặc tiền điện tử riêng lẻ.

Mặc dù các nhà đầu tư luôn phải vật lộn với vấn đề quan trọng là canh thời điểm mua và bán, nhưng có lẽ chưa bao giờ vấn đề này hiện hữu rõ ràng như lúc này. Giữa các loại tiền điện tử như Bitcoin, thậm chí nực cười hơn là Dogecoin, và các cổ phiếu meme như GameStop hay Clover Health, các nhà đầu tư chấp nhận rất nhiều rủi ro. Hàng nghìn tỷ nhận được trong các đợt rót tiền kích thích kinh tế và giá nhà tăng cao chỉ khiến sự tự tin của họ tăng cao.

Vấn đề duy nhất là sự tự tin nóng vội này lại chẳng làm được gì để thay đổi sự thật cơ bản rằng đại đa số chúng ta đều sợ mỗi khi giao dịch: Chúng ta bán khi lẽ ra phải mua, mua khi lẽ ra phải bán, và bị ảnh hưởng quá mức bởi những thông tin nhiễu loạn xung quanh.

Vì sao con người lại là những nhà giao dịch tồi

Chẳng ai thích thừa nhận mình sai. Đối với các nhà đầu tư, đặc điểm này sẽ chòi bản mặt xấu xí của nó ra trong một thứ mang tên là hiệu ứng định đoạt, là xu hướng mà mã chiến thắng bị bán đi quá nhanh và mã thua cuộc lại được nắm giữ quá lâu.

Giữa các công trình nghiên cứu khác, khuynh hướng này được Hersh Shefrin và Meir Statman mô tả lần đầu vào năm 1985 trong nghiên cứu được đặt tên một cách khéo léo của họ, “Sự sắp đặt để bán đứt mã thắng cuộc quá sớm và lèo lái mã thua cuộc quá lâu”, báo cáo dựa trên công trình nghiên cứu do nhà tâm lý học Amos Tversky và Daniel Kahneman đồng thực hiện.

Chuyện gì đang xảy ra? Chà, Shefrin và Statman đã đưa ra một vài lý do:

  1. Lý thuyết triển vọng

‘Đây là bước đột phá lớn của Tversky và Kahneman, có lẽ nó được chứng minh rõ nhất trong ví dụ được Shefrin và Statman sử dụng sau:

Tháng trước, bạn mua một cổ phiếu trị giá 50$, giá trị hiện tại của nó là 40$. Bạn cần quyết định việc phải làm lúc này: giữ hay bán. Giả sử có một cơ hội đồng đều là trong một tháng tới cổ phiếu sẽ tăng 10$ hoặc giảm tiếp 10$. Bỏ qua mọi cân nhắc về thuế cũng như chi phí giao dịch, bạn sẽ làm gì tiếp theo? Bán cổ phiếu và biến khoản lỗ 10$ thành khoản lỗ vĩnh viễn, hay giữ lại để xem liệu bạn có thể thắng trong ván cược 50/50 này và lấy lại cân bằng?

Nội dung lý thuyết

Về cơ bản, lý thuyết triển vọng cho rằng cảm giác đau đớn vì thua lỗ sẽ mạnh mẽ hơn niềm vui khi chiến thắng, điều này gợi ý rằng bạn và đa số các nhà đầu tư thà liều mình chấp nhận rủi ro còn hơn là thừa nhận thất bại và chịu lỗ.

Trong khi lý thuyết triển vọng đề cập rất nhiều tới động lực níu kéo những mã thua cuộc và do đó không chấp nhận sự thua lỗ, nó vẫn có một số lỗ hổng. Ví dụ như chuyển lỗ thuế. Phương pháp này cho phép bạn bán một khoản thua lỗ, thừa nhận khoản lỗ sau đó sử dụng nó để giảm thuế cho các khoản lợi nhuận trong tương lai. Ngoài ra, bạn có thể sử dụng số tiền thu được sau khi bán để mua một công ty liên quan có khả năng mang lại lợi nhuận tương tự trong tương lai (ví dụ: bán Ford để mua GM).

Do đó, chuyển lỗ thuế xoay quanh các vấn đề mà lý thuyết triển vọng đưa ra, vì bạn đang cùng chơi một canh bạc (rằng các công ty ô tô của Mỹ sẽ bán được một loạt xe) trong khi nhận được mức giảm thuế cực tốt. Vậy tại sao mọi người lại có xu hướng giữ chặt những khoản lỗ? Hãy gõ: Kế toán nhận thức.

  1. Kế toán nhận thức

Khuy hướng này được mô tả lần đầu bởi nhà kinh tế học Richard Thaler, nó giải thích rằng những người đưa ra quyết định thường có xu hướng tích trữ trong đầu các canh bạc khác nhau vào những tài khoản khác nhau mà giữa chúng không có sự tương tác. Sau đó, họ sẽ xử lý từng tài khoản riêng biệt thông qua lăng kính của lý thuyết triển vọng.

Nếu điều này nghe có vẻ hơi trừu tượng, thì đây là cách nó có thể diễn ra: Khi một nhà đầu tư mua Ford, anh ta sẽ mở ra một tài khoản nhận thức mới, và như lý thuyết triển vọng mô tả thì anh ta sẽ không muốn công nhận khoản lỗ trên tài khoản đó. Mặc dù lợi nhuận trong tương lai của Ford và GM có thể giống nhau, nhưng việc chuyển lỗ thuế sẽ yêu cầu anh ta đóng tài khoản với một khoản lỗ, và đây không phải là điều mà mọi người thường làm.

Chẳng ai muốn thừa nhận rằng họ đã chọn một con ngựa què.

  1. Tránh nuối tiếc

Bất kỳ một fan hâm mộ nhạc đồng quê nào cũng có thể chứng thực sự tiếc nuối tác động lên cảm xúc ra sao. Bán đi một khoản đang lỗ là lúc bạn thừa nhận rằng phán đoán của mình đã sai, và bạn sẽ phải sống cùng sự xấu hổ. (Và thừa nhận nó với sở thuế vụ).

Ví dụ như ExxonMobil. Năm 2007, tập đoàn năng lượng khổng lồ có vốn hóa thị trường trị giá gần 530 tỷ USD, đứng thứ hai trong danh sách Fortune 500. Kể từ đó, giá trị của công ty đã giảm gần một nửa do sụt giảm giá dầu nói chung và các máy chiết xuất dầu khí truyền thống đã hết được ưa chuộng. Tuy nhiên, việc bán đi số cổ phiếu đã giữ trong 14 năm qua sẽ đòi hỏi bạn phải thừa nhận rằng mình không chỉ sẽ bỏ lỡ những gì sắp xảy ra, mà còn không thể tận dụng lợi thế của những mã có rủi ro cao khác. Do đó, bạn tiếp tục giữ chúng với hy vọng lội ngược dòng.

Mặt khác, nếu bán đi một mã cổ phiếu đang trên đà thắng, chà, thì bạn đã thắng. Bạn không cảm thấy hối tiếc mà chỉ có niềm tự hào. Do đó, các nhà đầu tư sẽ sẵn sàng chốt lời, thậm chí có thể còn bán sớm hơn thời điểm mà lẽ ra họ nên bán, với một nỗ lực để ngăn chặn các khoản lỗ có thể xảy ra.

  1. Tự kiểm soát

Nếu những khuynh hướng trên được nhiều người biết đến, thì bạn có thể đặt câu hỏi vì sao mọi người không chỉ đơn giản là tránh đi những cạm bẫy này?

Trong một bài báo năm 1957 với tiêu đề “Tâm lý xã hội trong giao dịch kỳ hạn”, nhà nghiên cứu Ira Glick đã theo dõi chặt chẽ hành vi của một nhóm các nhà giao dịch. Họ “nhận thức rõ ràng rằng gánh tiếp những khoản đang lỗ là điều bất hợp lý. Vấn đề của họ là việc có thể thể hiện sự tự chủ để đóng một tài khoản lỗ, từ đó hạn chế lỗ,” Shefrin và Statman đã ghi chú trong bản tóm tắt của họ về nghiên cứu của Glick.

Để khắc phục đặc điểm rất con người này, một số nhà giao dịch sử dụng các quy tắc sắt đá để buộc bản thân phải hành động. Ví dụ như: bán cổ phiếu nếu nó giảm 10%. Bằng cách cắt lỗ nhanh, bạn tạo thêm nhiều khả năng về một lợi nhuận tổng thể trong danh mục đầu tư. Hãy nhớ rằng để phục hồi sau khoản lỗ 10% (giả sử từ 10$ xuống 9$), bạn cần cổ phiếu tăng 11% (để nhận lại lên đến 10$ từ 9$). Tự chôn mình trong hố quá lâu sẽ khiến bạn có thể không bao giờ trèo ra được.

Hậu quả?

Shefrin cùng Statman đã xem xét một loạt các điểm dữ liệu về hành vi của nhà đầu tư trong vài năm và nhận ra các bằng chứng giúp củng cố lý thuyết của họ: “Chúng tôi nhận thấy chỉ bằng các cân nhắc về thuế nói riêng sẽ không thể giải thích mô hình lỗ và thu về sự công nhận, và rằng các mô hình này đều phù hợp với một tác động được kết hợp từ cân nhắc về thuế và định đoạt để bán khi thắng và tiếp tục nắm giữ khi thua.”

“Hành vi của họ dường như không được thúc đẩy bởi mong muốn tái cân bằng danh mục đầu tư, hoặc để tránh khoản chi phí giao dịch cao hơn của các cổ phiếu giá thấp,” Odean lưu ý trong một bài báo in trên Tạp chí Tài chính năm 1998 với tựa đề “Các nhà đầu tư có miễn cưỡng nhận ra khoản lỗ của mình hay không? ”. Ông nhận thấy “hành vi của các nhà đầu tư cũng không được biện minh bởi hiệu suất danh mục đầu tư tiếp theo”. Đối với các khoản đầu tư chịu thuế, hành vi của họ không tối ưu và dẫn tới lợi nhuận sau thuế thấp hơn.

Những gì bạn có thể làm để vượt qua rào cản tâm lý của bạn

Khi làm ăn trong lĩnh vực giao dịch chứng khoán, bạn sẽ dễ dàng mắc phải một số sai lầm tâm lý ở trên.

“Bằng chứng chỉ ra rằng các nhà đầu tư cá nhân thường thiếu khôn ngoan khi mua hoặc bán cổ phiếu riêng lẻ vì họ đánh mất đi lợi ích của việc đa dạng hóa,” Statman – giáo sư tài chính Đại học Santa Clara cho biết. “Hơn nữa, nếu đủ may mắn thì những người đang giao dịch ở phía đối nghịch với giao dịch của họ cũng sẽ dốt ngang ngửa, còn không, thì sẽ là những gã đang nắm trong tay các thông tin nội bộ. Vì vậy, các nhà đầu tư cá nhân tốt hơn nên ổn định với các quỹ chỉ số tương hỗ  có chi phí thấp hoặc các ETF có tính đa dạng hóa rộng rãi.”

Lời khuyên từ chuyên gia

Luttmer nói: “Lời khuyên của tôi là chúng ta không nên cố dự đoán hoặc thông minh hơn thị trường. Hãy nắm giữ một danh mục đầu tư đa dạng bằng cách sử dụng các quỹ có chi phí thấp (ví dụ như quỹ chỉ số) và không phản ứng với những thăng trầm của thị trường. Đây cũng là điều mà cá nhân tôi làm ”.

Nếu bạn không muốn quản lý thậm chí là nỗ lực chọn quỹ chỉ số, bạn có thể chọn một cố vấn robot chuyên xử lý tất cả quyết định và bảo trì danh mục đầu tư cho bạn. Bằng cách này, bạn không cần phải phản ứng các tin tức từ thị trường chứng khoán.

Statman nói: “Tôi đã học cách nhún vai khi thị trường tăng hoặc giảm. Hãy xây dựng hành vi tài chính khôn ngoan và chăm chỉ thực hành.”

Hậu Dương – Theo forbes.com

Xem thêm: Pump-and-Dump là gì? làm thế nào để phòng tránh? 

Đánh giá bài viết
[ 0 Lượt | Đánh giá 0 ]